Ngành gỗ chuyển hướng tìm khách hàng, giảm phụ thuộc thị trường Mỹ
Minh Anh
Ngành gỗ Việt Nam đang chịu sức ép từ cạnh tranh quốc tế và nhu cầu tiêu dùng phục hồi chậm. Dù sản phẩm đã có mặt tại 167 thị trường, hơn 50% kim ngạch xuất khẩu vẫn tập trung ở Hoa Kỳ.
Thực tế này đặt ra yêu cầu doanh nghiệp phải thay đổi phương thức kinh doanh, chủ động tìm kiếm khách hàng, đa dạng hóa thị trường và kết hợp xúc tiến thương mại trực tiếp với thương mại điện tử xuyên biên giới.
Phụ thuộc thị trường lớn, doanh nghiệp phải thay đổi tư duy
Trong 10 tháng đầu năm 2026, sản lượng gỗ khai thác cả nước ước đạt 21,7 triệu m³, tăng 6,1% so với cùng kỳ năm trước. Giá trị xuất khẩu lâm sản đạt 16,13 tỷ USD, tăng 7,3%. Kết quả cho thấy ngành gỗ vẫn duy trì được đà tăng trưởng, song những hạn chế về cơ cấu thị trường và phương thức tiếp cận khách hàng đang tạo áp lực đối với hoạt động xuất khẩu.
Theo ông Ngô Sỹ Hoài, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Việt Nam, trên 50% kim ngạch xuất khẩu gỗ của Việt Nam đến từ thị trường Hoa Kỳ. Trong khi đó, dù sản phẩm gỗ đã hiện diện tại 167 thị trường, kim ngạch xuất khẩu ở nhiều thị trường vẫn còn khiêm tốn.
Trong 10 tháng đầu năm 2026, sản lượng gỗ khai thác cả nước ước đạt 21,7 triệu m³, tăng 6,1% so với cùng kỳ năm trước. Giá trị xuất khẩu lâm sản đạt 16,13 tỷ USD, tăng 7,3%. Ảnh: IT
Mức độ tập trung cao khiến hoạt động xuất khẩu của doanh nghiệp chịu sức ép lớn khi nhu cầu tại các thị trường chủ lực biến động. Trong bối cảnh sức mua tại nhiều nền kinh tế phục hồi chậm, cạnh tranh quốc tế ngày càng gay gắt, việc duy trì cách tiếp cận thị trường cũ khó tạo thêm dư địa tăng trưởng.
Một hạn chế khác nằm ở phương thức sản xuất và kinh doanh. Trong thời gian dài, nhiều doanh nghiệp gỗ chủ yếu thực hiện đơn hàng gia công (OEM) theo yêu cầu của đối tác nước ngoài. Doanh nghiệp tập trung vào năng lực sản xuất, trong khi hoạt động xây dựng thương hiệu, tiếp cận người mua cuối cùng và phát triển hệ thống phân phối chưa được đầu tư tương xứng.
Ông Ngô Sỹ Hoài cho rằng: "Trước đây, chúng ta gần như khá thụ động, chủ yếu chờ các nhà nhập khẩu nước ngoài đến đặt hàng rồi sản xuất theo yêu cầu. Tuy nhiên, tôi cho rằng đã đến lúc cần có sự chuyển hướng mạnh mẽ hơn để tăng trưởng theo hướng chất lượng, giúp doanh nghiệp Việt Nam tạo ra giá trị gia tăng cao hơn."
Yêu cầu đặt ra là doanh nghiệp phải chuyển từ sản xuất theo đơn đặt hàng sang chủ động tìm kiếm thị trường và khách hàng. Năng lực cạnh tranh cần được mở rộng từ sản xuất sang xây dựng thương hiệu, phát triển sản phẩm, tiếp thị và tổ chức phân phối.
Đa dạng hóa thị trường cũng là nhiệm vụ cần được triển khai đồng bộ. Bên cạnh Hoa Kỳ, doanh nghiệp cần tăng cường khai thác các thị trường truyền thống như Nhật Bản, Trung Quốc, Hàn Quốc và EU, đồng thời tìm kiếm cơ hội tại những thị trường mà kim ngạch xuất khẩu hiện còn khiêm tốn.
Hướng đi này giúp giảm mức độ tập trung vào một số đối tác lớn, tạo thêm đầu ra cho sản phẩm và nâng cao khả năng thích ứng trước biến động của thương mại quốc tế.
Kết hợp hội chợ và thương mại điện tử để mở rộng thị trường
Cùng với thay đổi tư duy kinh doanh, đổi mới hoạt động xúc tiến thương mại là yêu cầu cấp thiết đối với ngành gỗ. Doanh nghiệp cần kết hợp hai kênh tiếp cận khách hàng: hội chợ, triển lãm trực tiếp và thương mại điện tử xuyên biên giới.
Hội chợ, triển lãm vẫn giữ vai trò quan trọng trong việc giới thiệu sản phẩm, gặp gỡ đối tác và tìm kiếm cơ hội hợp tác. Thông qua các sự kiện trong nước và quốc tế, doanh nghiệp có điều kiện tiếp xúc trực tiếp với nhà nhập khẩu, giới thiệu năng lực sản xuất và xây dựng quan hệ kinh doanh.
Tuy nhiên, kênh xúc tiến trực tiếp cần được bổ sung bằng các nền tảng số để mở rộng phạm vi tiếp cận khách hàng. Thương mại điện tử xuyên biên giới cho phép doanh nghiệp giới thiệu sản phẩm tới người mua trên thị trường quốc tế, giảm sự phụ thuộc vào mạng lưới trung gian và chủ động hơn trong hoạt động kinh doanh.
Ông Phùng Quốc Mẫn, Chủ tịch Hội Mỹ nghệ và Chế biến gỗ TP. Hồ Chí Minh (HAWA), nhấn mạnh: "Xúc tiến thương mại là hoạt động rất quan trọng, giúp doanh nghiệp mở rộng thị trường và có cơ hội bán hàng trên phạm vi toàn cầu... Thứ nhất là xúc tiến thương mại thông qua hệ thống hội chợ, triển lãm trong nước và quốc tế. Thứ hai là xúc tiến thương mại thông qua thương mại điện tử."
Thực tế, HAWA đã chủ động phối hợp với Amazon Global Selling và ký kết biên bản ghi nhớ (MOU) nhằm hỗ trợ doanh nghiệp hội viên đưa sản phẩm lên nền tảng thương mại điện tử quốc tế này. Hoạt động hợp tác hướng tới mở rộng kênh bán hàng, hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận khách hàng và khai thác cơ hội kinh doanh trên phạm vi toàn cầu.
Ông Phùng Quốc Mẫn cho biết: "Hiện nay, HAWA đã chủ động phối hợp với Amazon Global Selling, ký kết biên bản ghi nhớ (MOU) nhằm hỗ trợ doanh nghiệp hội viên đưa sản phẩm lên nền tảng thương mại điện tử này. Sự hợp tác giữa HAWA và Amazon đang có những kết quả rất tích cực."
Mô hình kết hợp hai kênh xúc tiến giúp doanh nghiệp duy trì kết nối trực tiếp với đối tác tại hội chợ, đồng thời mở rộng khả năng quảng bá và tiếp cận người mua trên môi trường số. Đây là hướng đi cần thiết trong bối cảnh thị trường xuất khẩu ngày càng cạnh tranh và phương thức tìm kiếm nhà cung cấp của khách hàng quốc tế có nhiều thay đổi.
Để phát huy hiệu quả, doanh nghiệp cần đầu tư đồng bộ vào chất lượng sản phẩm, xây dựng thương hiệu, năng lực tiếp cận khách hàng và hệ thống phân phối. Việc đưa sản phẩm lên nền tảng thương mại điện tử cần gắn với chiến lược kinh doanh dài hạn, thay vì chỉ dừng ở hoạt động giới thiệu hàng hóa.
Bên cạnh nỗ lực của doanh nghiệp, các hiệp hội ngành hàng và cơ quan xúc tiến thương mại cần đổi mới phương thức hỗ trợ, bám sát nhu cầu thực tế. Cục Xúc tiến thương mại (Bộ Công Thương) cùng các hiệp hội có vai trò kết nối doanh nghiệp với thị trường, tổ chức hoạt động quảng bá và hỗ trợ mở rộng mạng lưới đối tác.
Với sản phẩm đã hiện diện tại 167 thị trường, ngành gỗ Việt Nam có nền tảng để tiếp tục mở rộng xuất khẩu. Tuy nhiên, tăng trưởng bền vững đòi hỏi doanh nghiệp giảm phụ thuộc vào một số thị trường, chuyển từ gia công sang chủ động kinh doanh và nâng cao giá trị sản phẩm. Kết hợp hội chợ truyền thống với thương mại điện tử xuyên biên giới sẽ là một trong những hướng đi quan trọng để gỗ Việt Nam mở rộng thị trường và nâng cao vị thế trong chuỗi cung ứng toàn cầu.
Comments